Wydawca treści
Izba Edukacyjna Wierzchlas
Elementem izby jest również miejsce na ognisko, które znajduje nieopodal izby edukacyjnej. Miejsce to przeznaczone jest do prowadzenia „zielonej klasy" oraz spotkań leśników z młodzieżą. Może tam przebywać jednorazowo około 50 osób. Znajdują się tam stoły z ławkami, miejsce na ognisko.
Izba edukacyjna powstała w ramach realizacji zadania:
„Zagospodarowanie turystyczne terenu parkingu wraz z adaptacją istniejącego budynku na izbę ekspozycyjno-edukacyjną przy rezerwacie przyrody Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego w Wierzchlesie”
Przedmiotem inwestycji była przebudowa budynku gospodarczego (stara piwnica łowiecka) na budynek ekspozycyjno-edukacyjny wraz z jego wyposażeniem, budowa dwóch wiat leśnych, budowa zadaszenia nad ogniskiem, budowa chodnika od budynku ekspozycyjno-edukacyjnego do wiat leśnych, utwardzenie drogi wewnętrznej do rezerwatu oraz wymiana istniejącego ogrodzenia sadu.
Powierzchnia użytkowa budynku – 100,40 m2
Przeznaczenie: prowadzenie kompleksowej działalności edukacyjnej, promocja rezerwatu przyrody „Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego” i twórczości Leona Wyczółkowskiego, umożliwienie osobom odwiedzającym rezerwat aktywnego spędzenia czasu pod kątem turystyczno-rekreacyjnym (miejsce na ognisko, wiaty turystyczne).
Projekt był współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Osi priorytetowej 2 Zachowanie i racjonalne użytkowanie środowiska Działania 2.6 Ochrona i promocja zasobów przyrodniczych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013
"Nad Zamrzonką"
Ścieżka edukacyjna"Nad Zamrzonką" została udostępniona w czerwcu 2008 roku.
Jej trasa przebiega przez lasy otaczające miejscowość Zamrzenica, przecinając miejscami dolinę strugi "Zamrzonka" biorącej swój początek w jeziorze Zamrzeńskim i wpływającej do Zalewu Koronowskiego w Zamrzenicy.
Ścieżka została utworzona dla potrzeb szeroko rozumianej edukacji ekologicznej i leśnej społeczeństwa. Wszyscy powinniśmy sobie zdawać sprawę z ogromnej wagi jaką dla każdego z nas ma środowisko naturalne. Otaczająca przyroda zaspokaja podstawowe potrzeby życiowe człowieka. Bez niej życie na Ziemi byłoby nieprzyjazne, trudne lub wręcz niemożliwe. O to, co najważniejsze należy bardzo dbać, jednak aby dbać o środowisko, trzeba posiadać wiedzę jak to środowisko funkcjonuje.
Nasza ścieżka edukacyjna powinna ułatwić poznawanie przyrody, mechanizmów jej funkcjonowania oraz sposobów użytkowania i ochrony. Na ścieżce dużo miejsca, oprócz zagadnień ogólno - przyrodniczych poświęcamy gospodarce leśnej. Las jest jednym z podstawowych elementów środowiska naturalnego, jednym z najbardziej złożonych ekosystemów. Z lasem, codziennie, często lub choćby sporadycznie, jednak każdy z nas ma do czynienia. Niemal wszyscy korzystamy z produktów lasu: drewna, owoców, jego walorów turystycznych. Chcąc korzystać z lasu i jego produktów teraz i w przyszłości musimy mu zapewnić trwałość i dobrą kondycję.
Temu podporządkowane są zasady prowadzenia gospodarki leśnej w Polsce. Zasady te, chcemy przybliżyć jak największej liczbie dzieci, młodzieży i dorosłych.
Poza aspektami edukacyjnymi, leśna ścieżka "Nad Zamrzonką" zlokalizowana w malowniczych fragmentach lasu, stanowi ciekawy obiekt turystyczny i wypoczynkowy.
Trasa ścieżki zaczyna się w Zamrzenicy, przy wjeździe do miejscowości. Informuje o tym drewniana tablica informacyjna. Po ścieżce można poruszać się pieszo lub rowerem. Sporadycznie należy pokonać dosyć strome ale krótkie wzniesienia. Można też korzystać z niektórych wybranych, łatwiejszych odcinków trasy. Długość całej ścieżki to ok. 2,7 km. Przejście z wykorzystaniem wszystkich przystanków zajmuje około 2,5 godziny. Po drodze można korzystać z ustawionych miejscami ławek oraz zlokalizowanej na 2/3 długości, wiaty turystycznej z miejscami do siedzenia dla około 25 osób.
Ścieżka fragmentami biegnie w pobliżu ostoi zwierzyny więc podczas korzystania z niej należy zachować ciszę aby nie niepokoić niepotrzebnie przebywających tu dzikich zwierząt. Trasa i elementy ścieżki są tak pomyślane aby można było korzystać z niej samodzielnie lub pod opieką pracownika nadleśnictwa. Dla korzystających samodzielnie ustawione zostało na przystankach szereg kolorowych tablic poglądowych, ilustrujących i wyjaśniających wiele aspektów ochrony środowiska i gospodarki leśnej.
W przypadku zajęć edukacyjnych zorganizowanych (grupowych), w których miałby uczestniczyć pracownik nadleśnictwa, należy taki zamiar zgłosić do nadleśnictwa, do osoby zajmującej się edukacją przyrodniczo – leśną.
Na trasie ścieżki prezentujemy lub wyjaśniamy między innymi następujące zagadnienia:
● podszyty (warstwy lasu)
● ochrona pożytecznych ptaków i innych zwierząt (remiza śródleśna)
● ochrona lasu
● podział powierzchniowy lasów (oznakowanie, orientacja w lesie)
● uprawa leśna
● drzewa dziuplaste
● pozyskanie drewna
● restytucja cisa pospolitego
● ochrona słodkich wód
● ochrona gatunkowa zwierząt
● nasiennictwo
● drewno – produkt doskonały
● gospodarka łowiecka
● ochrona przeciwpożarowa
● ostoja zwierzyny
● las sosnowy
● funkcje lasu
● praca leśniczego
● torfowisko
● mała retencja wodna
W bezpośrednim otoczeniu budynku – siedzibie nadleśnictwa zlokalizowanych jest jeszcze kilka elementów, stanowiących uzupełnienie części leśnej ścieżki. Są to:
● kilkanaście tablic edukacyjnych przy parkingu
● park dendrologiczny z kolekcją rodzimych i obcych gatunków drzew i krzewów
● stacja meteorologiczna
Uwagi praktyczne:
- pamiętaj, korzystasz ze ścieżki na własną odpowiedzialność,
- ścieżka przecina drogę publiczną, zachowaj szczególną ostrożność,
- zadbaj o bezpieczeństwo dzieci, szczególnie w pobliżu dróg, wody i bagien,
- nie jest wymagane specjalne obuwie terenowe jednak wysokie obcasy raczej "odpadają"
- trasa ścieżki może powodować utrudnienia dla osób ograniczonych ruchowo (wózki inwalidzkie),
- nie hałasuj, nie jesteś tutaj sam,
- nie pozostawiaj na ścieżce śmieci, jest już wystarczająco malownicza,
- ścieżka służy wszystkim. pozostaw ją w stanie, w jakim zastałeś.
OBOWIĄZKI OPIEKUNA GRUPY
- przed planowanymi zajęciami należy zapoznać się oraz uczestników z regulaminem korzystania z leśnej ścieżki przyrodniczo – leśnej,
- zapewnienie skutecznej opieki nad uczestnikami,
- zapoznanie uczestników i opiekunów z zagrożeniami jakie mogą wystąpić podczas zajęć (alergie, ukąszenia, zadrapania itp.),
- przestrzeganie obowiązujących przepisów BHP oraz ochrony przeciwpożarowej,
- powiadomienie rodziców/ opiekunów uczestników o przygotowaniu odzieży adekwatnejdo warunków pogodowych panujących w dniu zajęć,
REGULAMIN ŚCIEŻKI PRZYRODNICZO-LEŚNEJ „NAD ZAMRZONKĄ"
- Ścieżka przyrodniczo-leśna „Nad Zamrzonką" jest miejscem przeznaczonym do edukacji leśnej i wypoczynku, dzieci, młodzieży i dorosłych.
- Na terenie obiektu można przebywać od świtu do zmierzchu.
- Wejście na teren obiektu jest bezpłatne.
- Zajęcia z edukacji przyrodniczo leśnej z przewodnikiem Nadleśnictwa Zamrzenica prowadzone są bezpłatnie dla grup zorganizowanych z placówek oświatowych, opiekuńczo – wychowawczych oraz dla organizacji nieprowadzących działalności zarobkowej w zakresie turystyki.
- Pracownicy nadleśnictwa prowadzący zajęcia dla grup zorganizowanych podczas zajęć nie sprawują opieki pedagogicznej ani nie odpowiadają za nadzór wychowawczy nad uczestnikami. Opiekę nad grupą sprawują nauczyciele – opiekunowie , którzy odpowiadają także za dyscyplinę i bezpieczeństwo.
- Ścieżka i jej elementy powinny być wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem.
- Korzystanie z obiektu przez dzieci i młodzież do 18-go roku życia jest możliwe tylko pod opieką osoby dorosłej.
- Trasa ścieżki jak i przyległe do niej tereny mogą stanowić źródło różnorakich zagrożeń wynikających z przebywania na terenach leśnych, w szczególności:
- możliwości ukąszenia przez owady, kleszcze, czy żmije, kontaktu z roślinami parzącymi, trującymi, itp.
- zagrożenie ze strony spadających gałęzi, możliwość potknięć czy poślizgnięć na nierównościach terenu itp.
- zagrożenia z tytułu samowolnego oddalenia się od grupy w terenie leśnym (możliwość zabłądzenia),
- zagrożenia z tytułu maszyn w ruchu (pojazdy transportowe)
- Dzieci i młodzież do 18-go roku życia, mogą przebywać na terenie obiektu jedynie pod opieką nauczyciela, rodzica bądź innego dorosłego opiekuna ponoszącego pełną odpowiedzialność (w tym odpowiedzialność materialną za wyrządzone szkody) za dziecko, młodzież.
- Na terenie obiektu obowiązuje zakaz spożywania napojów alkoholowych, innych używek oraz palenia papierosów.
- Zabrania się również:
- niszczenia infrastruktury, tablic tematycznych, eksponatów,
- zaśmiecania terenu,
- niszczenia zieleni,
- chwytania lub zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia nor, gniazd
- przebywania z psami bez otoku,
- hałasowania,
- biwakowania,
- kąpieli i eksploracji zbiorników wodnych,
- rozniecania ognia poza miejscem wyznaczonym i bez uzgodnienia z pracownikiem nadleśnictwa,
- wykorzystywania eksponatów i tablic tematycznych niezgodnie z ich przeznaczeniem,
- stosowania środków chemicznych, z wyjątkiem repelentów odstraszających kleszcze, komary itp.
- poruszania się po ścieżce i obiektach do niej przyległych pojazdami silnikowymi.
- Obowiązuje również zakaz korzystania z obiektu w przypadku niesprzyjających warunków atmosferycznych (silne wiatry, ulewy, burze itp.)
- Nadleśnictwo Zamrzenica nie ponosi odpowiedzialności za wypadki powstałe podczas korzystania z obiektu.
- Za rzeczy pozostawione na terenie obiektu Nadleśnictwo Zamrzenica nie ponosi odpowiedzialności.
- W czasie korzystania z obiektu należy stosować się do wskazówek pracowników Nadleśnictwa Zamrzenica.
- W związku z wykonywaniem czynności służbowych pracownicy Służby Leśnej mają prawo do kontrolowania osób znajdujących się na terenie ścieżki przyrodniczo-leśnej.
- Wszelkie zauważone nieprawidłowości, uszkodzenia urządzeń, zagrożenia mające wpływ na bezpieczeństwo uczestników należy bezzwłocznie zgłaszać do Nadleśnictwa Zamrzenica.
Najnowsze aktualności
O PRZYSZŁOŚCI REZERWATU
O PRZYSZŁOŚCI REZERWATU
Rezerwat Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego w Wierzchlesie to najstarszy rezerwat przyrody w Polsce i jeden z najstarszych w Europie. Niepowtarzalny, wręcz mistyczny klimat tzw. świętego gaju przyciągał tysiące odwiedzających. Turystów nie była w stanie zniechęcić nawet niewyobrażalna liczba komarów, które upodobały sobie to miejsce.
Cisy szybko stały się jedną z głównych atrakcji turystycznych Borów Tucholskich. Nie tylko przez wzgląd na wyjątkowy klimat i niezwykle malownicze położenie rezerwatu w sąsiedztwie jeziora Mukrz, ale także z powodu twórczości Leona Wyczółkowskiego. To właśnie on nazywał rezerwat „świętym gajem”, a jego prace – tworzone w Wierzchlesie – podziwiano i w Polsce, i na wystawach zagranicznych. Za sprawą Wyczółkowskiego o tutejszych cisach usłyszał cały świat.
Cis pospolity (Taxus baccata), który jest głównym przedmiotem ochrony w rezerwacie, to niejedyna jego wizytówka. Są nią też kilkusetletnie sosny, niestety w większości już martwe.
Z każdym rokiem rozpad tych ogromnych drzew postępuje. Skutkiem tego jest stale rosnące zagrożenie bezpieczeństwa. To właśnie dlatego w trosce o bezpieczeństwo ludzi, w 2019 roku podjęto decyzję o zamknięciu rezerwatu dla zwiedzających.
10 lipca br. spotkaliśmy się w izbie edukacyjnej we Wierzchlesie z przedstawicielami RDOŚ w Bydgoszczy oraz RDLP w Toruniu aby przedyskutować temat przyszłości rezerwatu
i określić nasze dalsze działania w tym cennym obiekcie przyrodniczym. Wspólnie przyjęliśmy, że konieczne będzie opracowanie ekspertyz aktualnego stanu rezerwatu wraz z proponowanymi kierunkami działań ochronnych. Takie opracowania będą podstawą do aktualizacji planu ochrony rezerwatu.
W oparciu o lustrację terenową wspólnie potwierdziliśmy, że przewracające się potężne drzewa i spadające konary stanowią ogromne zagrożenie. Wyznaczona ścieżka, z której wcześniej korzystali zwiedzający jest w tej chwili niedostępna.
Ewentualne udostępnienie rezerwatu dla zwiedzających wiązałaby się podjęciem zbyt radykalnych działań (cięć), które w sposób nienaturalny zmieniłyby wyjątkowy charakter obiektu. W związku z tym ustaliliśmy, że w obecnej sytuacji prawnej w kwestii bezpieczeństwa nie można udostępniać rezerwatu do zwiedzania a jedyną rozsądną i akceptowalną alternatywą na przyszłość jest zmiana przepisów prawa w tym zakresie.