Asset Publisher Asset Publisher

Ochrona Lasu

21.05.2024 | Paweł Wandtke

Stan zdrowotny lasu ma kapitalne znaczenie dla jego przetrwania we współczesnym środowisku. Dlatego też leśnicy dokładają wszelkich starań aby utrzymywał się on na wysokim poziomie.

Wśród zagrożeń środowiska przyrodniczego wyróżniamy trzy grupy, które zależą od rodzaju czynnika szkodo-twórczego:

Zagrożenia biotyczne:

    szkodniki owadzie,
    grzyby pasożytnicze,
    zwierzyna płowa (spałowanie, zgryzanie),
    gryzonie.

Zagrożenia abiotyczne

    susze,
    silne wiatry,
    przymrozki wczesne i późne,
    okiść.

Zagrożenia antropogeniczne

    pożary,
    intensywna penetracja terenów leśnych przez turystów i zbieraczy,
    zanieczyszczenie powietrza,
    urbanizacja terenu.

Zagrożenia biotyczne

Szkodniki owadzie

Szkodniki pierwotne - największe znaczenie ma tu strzygonia choinówka i brudnica mniszka, nieco mniejsze boreczniki i poproch cetyniak. Miejsca szczególnie zagrożone występowaniem tych szkodników zostały ustalone na podstawie historycznych miejsc ich rozrodu oraz obszarów występowania w ostatnich latach. Stałe zagrożenie ze strony szkodników pierwotnych dotyczy prawie całego obszaru nadleśnictwa, za wyjątkiem zachodnich krańców.

Szkodniki wtórne - miejsca występowania szkodników wtórnych są związane z reguły z występowaniem innych czynników szkodo-twórczych, w związku z czym ich lokalizacja zmienia się.

Zapobieganie szkodom ze strony owadów polega na wykonywaniu obligatoryjnych zadań wynikających z instrukcji ochrony lasu oraz wytycznych ZOL oraz bieżącym reagowaniu na powstające zagrożenia. Poza tymi działaniami kładzie się duży nacisk na zabiegi profilaktyczne, zmierzające do podniesienia naturalnej odporności i stabilności drzewostanów. Poprawa stabilności drzewostanów wiąże się między innymi z działaniami proponowanymi w bieżącym planie u.l. w zakresie użytkowania (przebudowa drzewostanów, użytkowanie w blokach drzewostanów jednogatunkowych i jednowiekowych) i hodowli lasu (wprowadzanie podszytów, podsadzeń produkcyjnych).
Istotnym zadaniem jest dążenie do rozwoju awifauny leśnej, będącej naturalnym czynnikiem buforującym rozwój szkodników owadzich. Realizację tych zamierzeń dokonuje się poprzez tworzenie remiz ptasich i powierzchni ogniskowo-kompleksowej metody ochrony lasu, wywieszanie skrzynek lęgowych, ochronę drzew dziuplastych czy też dokarmianie zimowe ptaków.

Patogeny grzybowe

Zagrożenie ze strony patogenów grzybowych: huby korzeniowej i opieńki jest umiarkowane. Wyraźne szkody ze strony huby korzeniowej zaznaczają się głównie na części gruntów porolnych, jednak ze względu na rozmiar powierzchniowy jest to problem niewielki, dotyczący konkretnych pozycji.
Zwalczanie patogenów grzybowych prowadzi się poprzez stosowanie preparatów ( na hubę korzeniową) lub eliminację zarażonych drzewek (opieńka). Znaczenie ma również odpowiedni sposób wykonywania cięć pielęgnacyjnych w drzewostanach zagrożonych.

Zwierzyna leśna

Zagrożenie ze strony zwierzyny polega przede wszystkim na uszkadzaniu młodych drzewek przez jeleniowate. Negatywne oddziaływanie zwierzyny (jeleni i sarny) na las wynika nie tylko z liczebności populacji, ale również z migracji zwierzyny i grupowania w określonych częściach nadleśnictwa. Ochronę przed uszkodzeniami od zwierzyny realizuje się poprzez grodzenie upraw i młodników, gniazd i domieszek, a z drugiej przez utrzymywanie populacji zwierzyny na poziomie gospodarczo znośnym.
W celu dalszej minimalizacji szkód należy dążyć również do utrzymania równowagi biologicznej przez zwiększenie naturalnej bazy żerowej dla zwierzyny, między innymi przez odtworzenie oraz wtórne zagospodarowanie małych łąk śródleśnych, jak też zwiększenie ilości poletek łowieckich.

Ochrona Przeciwpożarowa

21.05.2024 | Paweł Wandtke

powierzchnia po pożarze

Jednym z zadań nadleśnictwa jest ochrona przeciwpożarowa terenów leśnych. Drzewostany sosnowe porastające słabe, borowe siedliska ze względu na suche i łatwopalne runo, stwarzają ogromne zagrożenie pożarowe. Dodatkowe niebezpieczeństwo powoduje nierozważne zachowywanie się korzystających z wypoczynku w lesie ludzi.

Nadleśnictwo Zamrzenica zakwalifikowano do II kategorii zagrożenia pożarowego, co oznacza, że lasy Nadleśnictwa są w średnim stopniu narażone na wystąpienie pożarów. Czynnikami wpływającymi na kategorię zagrożenia pożarowego lasu są:

- średnia roczna liczba pożarów w okresie ostatnich 10 lat,

- udział procentowy drzewostanów rosnących na siedliskach borowych,

- średnia wilgotność względna powietrza,

- średnia liczba mieszkańców przypadająca na 0,01 km2 powierzchni leśnej.

W naszym nadleśnictwie, podobnie jak w innych w ramach ochrony przeciwpożarowej utrzymywane są wieże obserwacyjne (z kamerami lub obserwatorami), punkt alarmowo-dyspozycyjny (PAD), punkty czerpania wody, pasy przeciwpożarowe, sprzęt przeciwpożarowy. W razie dużego zagrożenia organizowane są patrole naziemne lub lotnicze.
Dzięki dużej świadomości społeczeństwa w naszym nadleśnictwie mamy na szczęście niewiele pożarów ale oczywiście zawsze trzeba zachować czujność.

Asset Publisher Asset Publisher

Zurück

Leśnicy inwestują miliony w walkę z suszą

08.09.2025 | Źródło: DGLP

Fot. Krzysztof Ptak

Kryzys wodny w Europie, dekada suszy hydrologicznej, pożary lasów i rekordowo niskie stany wód w rzekach — to rzeczywistość, do której, niestety, musimy się przyzwyczajać. W tych warunkach cierpią także lasy, które w normalnych okolicznościach pełnią rolę naturalnych gąbek: zatrzymują i magazynują wodę.

5 cm Wisły – w Warszawie pada niechlubny rekord

Na stacji hydrologicznej Warszawa-Bulwary od końca sierpnia utrzymuje się najniższy stan wody w historii pomiarów — aktualnie to zaledwie 5 cm! To spadek o 1 cm względem wcześniejszego niechlubnego rekordu. W skali kraju aż 19 stacji IMGW odnotowuje obecnie bardzo niski poziom rzek.

Działania Lasów Państwowych

Lasy Państwowe od lat dostrzegają narastające zagrożenie i prowadzą projekty, których celem jest zatrzymanie wody w lesie, poprawa bilansu wodnego i adaptacja do zmian klimatu. To inwestycje liczone w milionach złotych.

„Lasy dla mokradeł” (2024–2029)

Największy i najnowszy z projektów to „Lasy dla mokradeł”, realizowany przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych (CKPŚ) wraz z partnerami: Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu, Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza oraz Centrum Ochrony Mokradeł.

• Zakres: co najmniej 10 450 ha bagien, torfowisk i innych terenów podmokłych czyli obszar porównywalny z Białymstokiem – zarówno na obszarach Natura 2000, jak i poza nimi.

• Cel: przywracanie i utrzymanie funkcji mokradeł (przywrócenie dawnych. Naturalnych stosunków wodnych, ograniczanie gatunków obcych i ekspansywnych, budowa niewielkich progów i zastawek, właściwe nasadzenia, koszenie i usuwanie nadmiaru biomasy, ochrona cennych siedlisk).

• Budżet: 117 647 058 zł, w tym 100 000 000 zł dofinansowania z UE.

To jeden z największych tego typu projektów w Europie. Torfowiska to jedne z największych naturalnych magazynów węgla. Przechowują go więcej niż wszystkie lasy świata razem wzięte. Ich degradacja oznacza emisje gazów cieplarnianych i nasilenie globalnego ocieplenia. Równie ważna jest rola mokradeł w gospodarce wodnej: działają jak gąbki i zatrzymują wodę w czasie opadów i oddają ją powoli w okresach suszy, stabilizując poziom wód gruntowych i zmniejszając ryzyko powodzi.

– Zmiana klimatu i kryzys różnorodności biologicznej wymagają przestawienia priorytetów. Dziś wiemy, że osuszanie mokradeł, realizowane w Polsce na wielką skalę od ponad stu lat, było błędem. Jesteśmy w momencie przełomowym, gdy Lasy Państwowe decydują się na przebudowę, a nawet likwidację dawnej infrastruktury melioracyjnej - po to, by zatrzymać więcej węgla w glebie i wody w krajobrazie, zaadoptować się do ocieplającego się klimatu i uratować ginące gatunki. A w efekcie zyskają również lasy gospodarcze, dla których śródleśne mokradła są najlepszymi "klimatyzatorami". Cieszę się, że możemy działać razem - dla przyrody, klimatu i zrównoważonej gospodarki – mówi dr hab. Wiktor Kotowski, prof. UW, członek Zarządu Centrum Ochrony Mokradeł.

Szacuje się, że w Polsce jest ok. 4,4 mln ha mokradeł, z czego torfowiska zajmują ok. 30%. Lasy Państwowe zarządzają blisko jedną czwartą tej powierzchni, traktując ich ochronę w poważny i odpowiedzialny sposób.

– W ramach programów Małej Retencji Górskiej i Małej Retencji Nizinnej zbudowaliśmy już 9645 obiektów piętrzących wodę lub spowalniających jej odpływ takich jak: zbiorniki retencyjne, przepusty, zastawki, brody, zabezpieczenia zboczy, przepławki dla ryb – które pozwalają zatrzymać ponad 47 milionów metrów sześciennych wody w polskich lasach. To naprawdę ogromna ilość wody, gdyby to spróbować zobrazować, to jest niemal 50 Stadionów Narodowych wypełnionych wodą od murawy aż po dach. Wody, która wystarczyłaby do codziennego użytku mieszkańcom dużego miasta takiego jak Lublin na 4 lata – mówi Anna Choszcz- Sendrowska rzeczniczka prasowa Lasów Państwowych – Ale to nie koniec! Budujemy dalej. W ciągu najbliższych 3 lat powstanie w sumie 1658 sztuk takich obiektów. Które zretencjonują prawie 7,5 miliona ( 7 423 200 m3) wody, czyli kolejne niemal 8 stadionów. – dodaje.

Retencja — 20 lat doświadczeń i nowe edycje do 2028 r.

Nowe edycje 2024–2028:

Adaptacja do zmian klimatu na terenach nizinnych - MRN3

o ok. 1030 obiektów i zadań; retencja ok. 5,7 mln m³;
wartość: ok. 511,6 mln zł, z czego ponad 323 mln zł dofinansowania UE.

Adaptacja do zmian klimatu na terenach górskich - MRG3

działania w lasach górskich: budowa/odbudowa zbiorników i urządzeń hydrotechnicznych, zabezpieczenia przeciwerozyjne, odtwarzanie geometrii koryt;
cel: adaptacja ekosystemów górskich do zmian klimatu i ograniczenie erozji.

Oba projekty są naturalną kontynuacją działań prowadzonych od ponad 20 lat. Dzięki nim powstają tysiące obiektów hydrotechnicznych, które realnie poprawiają bilans wodny w lasach i zwiększają ich odporność na suszę.

Zobacz i posłuchaj

• „Bagna mają moc” — wywiady Anny Bednarczuk (CKPŚ) z prof. Bogdanem Chojnickim i prof. Mariuszem Lamentowiczem (UAM) — playlista YouTube Lasów Państwowych

Rolki z Facebooka Lasów Państwowych:

Rzeczniczka LP o programach małej retencji. https://www.facebook.com/reel/24488171284125742

Jak torfowce gromadzą węgiel i wodę? https://www.facebook.com/reel/700024219763931

Czy wiesz, ile wody jest w lesie? https://www.facebook.com/reel/1077423317433756

• Echa Leśne TV – Oblicza Lasów:

Mała retencja. Jak radzimy sobie z suszą w lesie?