Wydawca treści
Abiotyczne środowisko rezerwatu
Zarówno na obszarze rezerwatu, jak i w jego otoczeniu, występują osady wieku czwarto- rzędowego, plejstoceńskie i holoceńskie. Mają one grubość około 35 m i leżą na znacznie starszych mioceńskich piaskach i mułkach z przewarstwieniami węgla brunatnego.
Osady plejstoceńskie to gliny lodowcowe oraz piaski i mułki, które pozostawiły wody pochodzące topniejącego lądolodu. Te z nich, które występują powierzchni terenu, są związane z pobytem ostatniego lądolodu Wisły (północnopolskiego) w jego fazie poznańskiej, około 18 tys. lat temu. Lądolód ten pokrył cały teren nierówną warstwą osadów, gdzie lód wypełniał najgłębsze obniżenia, powstały później jeziora (wytopiskowe), a wśród nich jezioro Mukrz. Wypełnienie lodem chroniło przed zasypaniem obniżeń piaskami wodnolodowcowymi sandrowymi, dlatego niecka współczesnego jeziora Mukrz oraz kilku kopalnych jezior wokół Wierzchlasu wyścielone są glinami, przykrytymi zazwyczaj kilkumetrową warstwą piasków różnoziarnistych. W lodzie wypełniającym obniżenie występowały szczeliny i zagłebienia, które po zalaniu wodą stawały się jeziorami lodowymi. Osady tych jezior (piaski i mułki) tworzą obecnie wydłużone i nieregularne pagórki tzw. kemy. Na jednym z nich, położonym w rezerwacie, rosną cisy.
Jeszcze pod koniec plejstocenu, klimatu zimnego, na obszarach piaszczystych miały miejsce procesy eoliczne. Silne, zachodnie i północno-zachodnie wiatry porywały drobny piasek, który następnie osadzały w wydmach i pokrywach. Wydmy i pokrywy eoliczne występują pospolicie na terenach leśnych wokół Wierzchlasu. Procesy eoliczne zamarły wraz z zarośnięciem powierzchni terenu, prawdopodobnie prawdopodobnie jeszcze w plejstocenie. W jeziorach osadzały się: kreda jeziorna oraz gytie wapienne organiczne. Procesy te trwały do holocenu, który rozpoczął się około 10 tys. lat temu. W holocenie na skutek naturalnego obniżenia się poziomu wód gruntowych oraz wypełnienia osadami nastąpił zanik szeregu jezior i powstanie torfowisk.
Procesy geologiczne oraz zmiany rzeźby terenu w rejonie rezerwatu trwają nadal. Są nimi: dalsza akumulacja osadów w jeziorze Mukrz prawdopodobnie bardziej intensywna niż niegdyś oraz wietrzenie torfu. Zachodzi ono szczególnie torfowisku leśnym wewnątrz rezerwatu, porośniętym drzewostanem olchowym dawnych użytków zielonych, obecnie odłogowanych, bądź też zamienianych na pola uprawne. Przyczynami tych procesów jest gospodarka człowieka, a szczególnie odwodnienie poprzez meliorację. Na terenie dzisiejszej otuliny oraz na torfowisku nieleśnym wewnątrz rezerwatu, można zaobserwować spontaniczną regenerację torfowisk.
Tekst: Jarosław Pająkowski, Leszek Jurys
Projekt: Ochrona przyrody oraz ukierunkowanie ruchu turystycznego na obszarach cennych przyrodniczo
na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu
Najnowsze aktualności
INFORMACJA O ZABIEGU RATOWNICZYM PRZECIWO BRUDNICY MNISZCE
INFORMACJA O ZABIEGU RATOWNICZYM PRZECIWO BRUDNICY MNISZCE
Nadleśnictwo Zamrzenica informuje, że w dniach od 16.05 do 20.06.2024 r. (przez kilka wybranych dni w tym okresie) na terenach leśnych gminy Cekcyn (dokładny obszar w załączniku graficznym) będzie wykonany agrolotniczy zabieg ratowniczy przeciwko brudnicy mniszce (Lymantria monacha L.).
Na czas i obszar zabiegu Nadleśniczy Nadleśnictwa Zamrzenica wprowadza okresowy zakaz wstępu do lasu (podstawa prawna: ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach, t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 530).
Na podstawie materiałów prognostycznych zebranych jesienią 2023 roku stwierdzono wysokie zagrożenie dla drzewostanów sosnowych ze strony brudnicy mniszki. Badania liczebności gąsienic w koronach drzew wykonane wiosną bieżącego roku potwierdziły utrzymujące się zagrożenie, co stanowiło podstawę podjęcia decyzji o wykonaniu zabiegu ratowniczego.
Zabieg zostanie wykonany przy użyciu środka ochrony roślin Foray 76B, który ma charakter biologiczny (ciecz zawiera bakterię Bacillus turingensis, która wpływa na gąsienice brudnicy mniszki). Dawka środka wynosi 2,5 litra na 1 hektar lasu. Środek jest nieszkodliwy dla pszczół.
Brudnica mniszka jest jednym z najczęściej pojawiających się i najgroźniejszych dla lasów owadów. Cechuje ją wysoka rozrodczość, która w sprzyjających warunkach prowadzi do masowego pojawu owadów (gradacji). Żerujące gąsienice uszkadzają igły drzew, w wyniku czego następuje utrata aparatu asymilacyjnego, która może doprowadzić do zamarcia drzewostanu.
Aktualna mapa terenów objętych zakazem wstępu do lasu znajduje się pod adresem: Strona główna - Zakazy (lasy.gov.pl)